Выпуск №3 (Март)
XL Международная научно-практическая конференция «Актуальные проблемы современной науки», 28.03.2019 (Совместная конференция с Международным научным центром развития науки и технологий)

МНПК "Цифровая трансформация и инновации в экономике, праве, государственном управлении, науке и образовательных процессах", 18-21.03.2019

XXXIX Международная научно-практическая конференция «Актуальные проблемы современной науки», 27.02.2019 (Совместная конференция с Международным научным центром развития науки и технологий)

XIII Международная научно-практическая конференция «Научный диспут: вопросы экономики и финансов», 31.01.2019 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

XXXVIII Международная научно-практическая конференция «Актуальные проблемы современной науки», 30.01.2019 (Совместная конференция с Международным научным центром развития науки и технологий)

XXXVІI Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 28.12.2018 (Совместная конференция с Международным научным центром)

XXXVI Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 29.11.2018 (Совместная конференция с Международным научным центром)

XIII Международная научно-практическая конференция «Актуальные проблемы экономики и финансов», 31.10.2018 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

XXXV Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 30.10.2018 (Совместная конференция с Международным научным центром)

XXXIV Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 28.09.2018 (Совместная конференция с Международным научным центром)

ХXXIII Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 30.08.2018 (Совместная конференция с Международным научным центром)

ХXXII Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 31.07.2018 (Совместная конференция с Международным научным центром)

XII Международная научно-практическая конференция «Актуальные проблемы экономики и финансов», 31.07.2018 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

ХXXI Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 29.06.2018 (Совместная конференция с Международным научным центром)

ХІ Международная научно-практическая конференция «Глобальные проблемы экономики и финансов», 31.05.2018 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

XXХ Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 30.05.2018 (Совместная конференция с Международным научным центром)

XXIХ Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 30.04.2018 (Совместная конференция с Международным научным центром)

ХХVIІІ Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 29.03.2018 (Совместная конференция с Международным научным центром)

ІІІ МНПК "Экономика, финансы и управление в XXI веке: анализ тенденций и перспективы развития", 19-22.03.2018 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

X Международная научно-практическая конференция «Глобальные проблемы экономики и финансов», 28.02.2018 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

ХХVІІ Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 27.02.2018 (Совместная конференция с Международным научным центром)

ХХVІ Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 30.01.2018 (Совместная конференция с Международным научным центром)

XІІ Международная научно-практическая конференция «Научный диспут: вопросы экономики и финансов», 29.12.2017 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

ХХV Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 28.12.2017 (Совместная конференция с Международным научным центром)

ХХІV Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 29.11.2017 (Совместная конференция с Международным научным центром)

XI Международная научно-практическая конференция «Актуальные проблемы экономики и финансов», 31.10.2017 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

XІ Международная научно-практическая конференция «Научный диспут: вопросы экономики и финансов», 29.09.2017 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

ХХIІІ Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 28.09.2017 (Совместная конференция с Международным научным центром)

X Международная научно-практическая конференция «Актуальные проблемы экономики и финансов», 31.07.2017 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

ХXII Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 28.07.2017 (Совместная конференция с Международным научным центром)

ХXI Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 29.06.2017 (Совместная конференция с Международным научным центром)

IX Международная научно-практическая конференция «Глобальные проблемы экономики и финансов», 31.05.2017 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

ХX Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 30.05.2017 (Совместная конференция с Международным научным центром)

"Тенденции развития национальных экономик: экономическое и правовое измерение" 18-19.05.2017 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом и ККИБиП)

ХIX Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 27.04.2017 (Совместная конференция с Международным научным центром)

IX Международная научно-практическая конференция "Научный диспут: вопросы экономики и финансов", 31.03.2017 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

ХVIII Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 30.03.2017 (Совместная конференция с Международным научным центром)

МНПК "Экономика, финансы и управление в XXI веке: анализ тенденций и перспективы развития", 20–23.03.2017 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

VIII Международная научно-практическая конференция "Глобальные проблемы экономики и финансов", 28.02.2017 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

ХVII Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 27.02.2017 (Совместная конференция с Международным научным центром)

VIII Международная научно-практическая конференция "Актуальные проблемы экономики и финансов", 31.01.2017 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

ХVI Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 30.01.2017 (Совместная конференция с Международным научным центром)

ХV Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 28.12.2016 (Совместная конференция с Международным научным центром)

VIII Международная научно-практическая конференция "Научный диспут: вопросы экономики и финансов", 28.12.2016 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

VII Международная научно-практическая конференция "Глобальные проблемы экономики и финансов", 30.11.2016 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

ХІV Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 29.11.2016 (Совместная конференция с Международным научным центром)

VII Международная научно-практическая конференция "Актуальные проблемы экономики и финансов", 31.10.2016 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

ХІІІ Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 28.10.2016 (Совместная конференция с Международным научным центром)

VII Международная научно-практическая конф. «Научный диспут: вопросы экономики и финансов», 30.09.2016 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

ХІІ Международная научно-практическая конференция: "Актуальные проблемы современной науки", 29.09.2016 (Совместная конференция с Международным научным центром)

XI Международная научно-практическая конференция «Актуальные проблемы современной науки», 30.08.2016 (Совместная конференция с Международным научным центром)

ІV Международная научно-практическая конф. "Экономика и управление в XXI веке: анализ тенденций и перспектив развития", 29.07.2016 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

X Международная научно-практическая конференция "Актуальные проблемы современной науки", 28.07.2016 (Совместная конференция с Международным научным центром)

VІ Международная научно-практическая конференция "Актуальные проблемы экономики и финансов", 30.06.2016 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

ІX Международная научно-практическая конференция "Актуальные проблемы современной науки", 29.06.2016 (Совместная конференция с Международным научным центром)

VI Международная научно-практическая конференция "Научный диспут: вопросы экономики и финансов", 31.05.2016 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

VIIІ Международная научно-практическая конференция "Актуальные проблемы современной науки", 30.05.2016 (Совместная конференция с Международным научным центром)

V Международная научно-практическая конференция "Глобальные проблемы экономики и финансов", 29.04.2016 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

VIІ Международная научно-практическая конференция "Актуальные проблемы современной науки", 28.04.2016 (Совместная конференция с Международным научным центром)

VІ Международная научно-практическая конференция "Актуальные проблемы современной науки", 31.03.2016 (Совместная конференция с Международным научным центром)

ІI Международная научно-практическая конф. "Экономика и управление в XXI веке: анализ тенденций и перспектив развития", 30.03.2016 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

V Международная научно-практическая конференция "Актуальные проблемы экономики и финансов", 21-24.03.2016 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

V Международная научно-практическая конференция "Научный диспут: вопросы экономики и финансов", 26.02.2016 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

II Международная научно-практическая конференция: "Научный диспут: актуальные вопросы медицины" 20.02.2016 (Совместная конференция с Международным научным центром)

ІV Международная научно-практическая конференция "Актуальные проблемы современной науки", 29.12.2015 (Совместная конференция с Международным научным центром)

IV Международная научно-практическая конференция "Глобальные проблемы экономики и финансов", 28.12.2015 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

IV Международная научно-практическая конференция "Актуальные проблемы экономики и финансов", 30.11.2015 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

IV Международная научно-практическая конференция "Научный диспут: вопросы экономики и финансов", 29.10.2015 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

Международная научно-практическая конференция: "Научный диспут: актуальные вопросы медицины" 28.10.2015 (Совместная конференция с Международным научным центром)

III Международная научно-практическая конференция "Глобальные проблемы экономики и финансов", 30.09.2015 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

III Международная научно-практическая конференция "Актуальные проблемы экономики и финансов", 31.08.2015 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

ІІІ Международная научно-практическая конференция "Научный диспут: вопросы экономики и финансов", 30.06.2015 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

ІІ Международная научно-практическая конференция "Актуальные проблемы современной науки", 29.06.2015 (Совместная конференция с Международным научным центром)

II Международная научно-практическая конференция "Глобальные проблемы экономики и финансов", 28.05.2015 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

Актуальные проблемы экономики и финансов, 29.04.2015 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

Научный диспут: вопросы экономики и финансов, 31.03.2015 (Совместная конференция с Финансово-экономическим научным советом)

Актуальные проблемы современной науки, 27.03.2015 (Совместная конференция с Международным научным центром)

Глобальные проблемы экономики и финансов, 27.02.2015 (Совместная конференция с финансово-экономическим научным советом)



Аннотация: Исследование актуальных проблем современного ТВ показывает, что драматургическое развитие телепередач и роль авторского отношения является исключительной заслугой демократии. Установление свободы слова в формировании стиля играет важную роль.

Ключевые слова: Телевидение в рыночной экономике; теледраматургия; телевидение и его направления; стиль на телевидении.


Отрасль науки: Искусствоведение
Скачать статью (pdf)

УДК 809. 436

Гусейн Джавадзаде

Аспирант

Азербайджанский Государственный Университет  

Культуры и Искусств

Hüseyn Cavadzadə

Aspirant

Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti

Huseyn Javadzade

Graduate student

Azerbaijan State University of Culture and Arts

СТИЛИСТИЧЕСКИЕ ПРОБЛЕМЫ АЗЕРБАЙДЖАНСКОГО ТЕЛЕВИДЕНИЯ

AZƏRBAYCAN TELEVIZIYASINDA  ÜSLUB PROBLEMLƏRI

STYLISTIC PROBLEMS OF THE AZERBAIJAN TELEVISION

Аннотация: Исследование актуальных проблем современного ТВ показывает, что драматургическое развитие телепередач  и роль авторского отношения является исключительной заслугой  демократии. Установление свободы слова в формировании стиля играет важную роль.

Ключевые слова: Телевидение в рыночной экономике; теледраматургия; телевидение и его направления; стиль на телевидении.

Mücərrəd: Müasir televiziya aktual problemlərinin öyrənilməsi, televiziya proqramlarının dramatik və müəllif münasibət rolu demokratiyanın müstəsna xidmətidir. Stil formalaşmasında söz azadlığı yaradılması mühüm rol oynayır.

Açar sözlər: Televiziya  bazar iqtisadiyyatında;  teledramaturgiya; televiziya və onun istiqamətləri; televiziyada üslub.

Annotation:  The study of the current problems of modern TV shows that the dramatic development of television programs and the role of the author's attitude is an exceptional merit of democracy. Establishing freedom of speech in the formation of style plays an important role.

Key word: Television in market economy, television dram, television  and its directions, style in television.

Ekran dramaturgiyası ifadəsi özlüyündə geniş məna kəsb edir.  Biz ekran dramaturgiyasından danışanda  tək kino  sənətinin növlərini deyil, eyni zamanda  televiziyanı  da nəzərə almalıyıq.  Çünki müasir TV –ya  istən telefilm, Tele-tamaşa, verilişlər,  roliklər, reklam çarxları,  xəbərlər və s. Belə  hazırlanarkən dramaturgiyanın  komponentlərindən kənara çıxmır. Əksinə, dramaturgiyanın qanunlarından  istifadə etmək televiziyanı  daha da  maraqlı edir. Çünki, tamaşaçının  zövqünə hesablanmış televiziya  ona elə şey  təqdim  etməlidir ki, o hər bir işini kənara qoyub izləsin. Bu baxımdan “......... Odur ki, onun birinci qayğısı maraqlı süjet tapmaq idi”, fikri də yuxarıda qeyud  etdiyimiz fikri  təsdiqləyir [1]. Bu fikri böyük dramaturq V. Şekspirin əsərlərinin təhlili üçün ifadə etsə də televiziyaya da şamil edilir.

Televiziya müasir  dövrümüzün xəbər  güzgüsünə, informasiya mənbəyinə çevrilmişdir.Müasir dövrdə TV tək lokal informasiyaları deyil, eyni zamanda  müxtəlif  ölkələr haqqında  məlumat almağa  imkan verir. Hətta peşəyə və bu peşəni müxtəlif istiqamətlərdən reportaj-foto, reportaj-jurnalistika,  və s. Kimi ixtisaslaşmaları yaranmasına təkan verir. Bu baxımdan TV operativ  informasiya ötürücüsüdür.

Müasir TV-nı tək xəbərlə məhdudlaşdırmaq olmaz İnsanların marağı, tələbi fonunda formalaşan verilişlərin istiqamətləri  müxtəlifdir. Çoxzövqlü tamaşaçı  rəğbəti qazanmaq üçün reytinqə yönəlmiş  müasir TV-ya  bəzən publisistika qanunlarını  belə nəzərə almır, kütləvi mədəniyyəti ifadə edir. Müstəqillik dövründə özünü maliyələşdirməyə  prinsipi ilə  işləyən  tele kanallar öz üzərinə düşən maarifləndirmə, informativlik, dokumentallıq kimi daha  məshuliyyətli verilişlərdən və şou, əyləncə, tok-şou, kimi  üsullardan istifadə edərək tamaşaçını ekran önündə cəhdi efirdə  boş vaxt effektini yaratsa da, kütləvi marağına uyğun gəlir. Bu baxımdan TV-ləri və  onların yaradıcılıq, peşəkarlıq və üslub asapektuindən  öyrənilməsi vacibdir.

İstənilən bir informasiyanı kiminsə  ağrılı hekayəsini,  vacib xəbəri, hər hansı məlumatı əyləncə ilə birləşdirib demək və bunu qəbulolunma ilə əsaslandırmaq qeyri-peşəkarlıq əlamətidir.  Dünya TV-dakı müəyyən  təcrübələrə də nəzər salsaq biz bunu  daha aydın görərik. “80-cı illərdə Afrika qitəsində  tədris proqramı get-gedə ixtisar olunmağa başladı və ziddiyyətli bir vəziyyət yarandı. Televiziyanın  əlində olan maarifçi təhsil  funksiyasından  saysız-hesabsız savadsızların olduğu bir qitədə  imtina olundu. Adamlar əyləncə və  dini proqramlara üstünlük verdilər” [2].

Televiziya   gerçəkliyin  ifadə  vasitələrindən biri kimi  qəbul etmək olar.

TV-nın digər missiyası  gerçəklikdir. Çünki, insanların əsas məlumat mənbələrindən biri  hesab edilən TV jurnalistin qarşısında  qoyulan  şərt məlumatı dəqiq  heç bir reaksiya və münasibət bildirmədən çatdırmaqdır.  Bu şəraitdə  qərəzli  münasibət, hadisəni istədikləri səmtə  yönəldilməsi və ya  öz məqsədləri üçün  istifadə  və ya  yalnış, dəqiqləşdirilməmiş məlumat tamaşaçının inamını qırar və bu  nüfuzuna zərbə  olar. Müasir dövrdə biz bunu  tək tamaşaçı itgisilə deyil, eyni zamanda  maliyyə  itgisi kimi dəyərləndirmək olar.

Müasir dövrdə isə müstəqilliyimizin əldə edilməsilə  informasiya  məkanında köklü dəyişiklik edildi. Müstəqilliyin ilk illərində informasiya məkanında yeni istiqamətlər, çalarlar meydana gəldi. Sovet İttifaqının süqutundan sonra mətbuatda  demokratiya və bazar iqtisadiyyatı  yolunu seçdi.  Konstitusiya qəbul olunarkən bu yenilik “15-ci maddədə” öz əksini tapdı [3]. Lakin həmin dövrdə keçid dövrü anlayışı mətbuatdan da yan keçmədi. Bu çaşqınlıq qısa müddətli layihələr, maliyyə böhranı  efir məkanına da bu kimi problemlərlə özünü biruzə verdi.

Televiziyanın maarifləndirmə,  informativlik, aktuallıq problemləri ilə yanaşı  biznes faktoru kimi formalaşmasını da tələb edirdi. Demokratiya və bazar iqtisadiyyatında Azad söz  anlayışını əsas götürən televiziya bəşəri dəyərlərin daşıyıçısına çevrilməsi və paralel olaraq dövlətin  strateji  marağını ifadə etməyi vacib istiqamət kimi  götürməlidir.

Total təbliğatdan imtina edən demokratik mətbuat  bazar iqtisadiyyatının  tələbləri ilə uzlaşaraq sosial siyasi  münasibətlər sistemində  əmtəə-pul münasibətlərinin atributuna çevrildi. Və bu baxımdan reklam televiziyanın həyatında önə keçdi. Bu isə öz növbəsində bazar iqtisadiyyatında   digər sahələrdə olduğu kimi teleməkanda da tələb –təklifə yönəlməsi  reklam vaitəsilə kəmiyyət-keyfiyyət  dəyişmələri obyektiv zərurətdən irəli gələrək zamanla ayaqlaşmasına kömək edir.

Ölkəmizin müstəqillik dövrünə qədəm qoyması  televiziya efir məkanında da yeniliklərlə yadda qaldı. Belə ki, əgər əvvəllər yalnız bir telekanal var idisə, demokratiyaya qədəm qoyması ilə yeni tele radio və TV, qəzetlər, internet informasiya resurslarının meydan gəlməsi ilə  kəskin rəqabət amilini də önə çəkdi. Müxtəlif mənbələrdən  informasiya  qəbul  edə  bilən tamaşaçı zövqünü, təlbatını təmin edən  istiqamətə yönəlir.  Bunu anlayan telerəhbərlər  daha maraqlı simalar və tamaşaçının sevimli qəhrəmanını efirə gətirməyə çalışır, aparıcılar isə  daha aktual, müasir problemlərə  toxunmağa çalışırlar. Lakin burda bir amildə diqqət mərkəzindədir. Eyni mövzuya müxtəlif münasibət aparıcıların hadisələrə öz aspektlərindən yanaşmaları (Xəbər aparıcıları  istisna olmaqla) onların üslubunu qabardır. Bəlkə də busəbəbdəndir ki, televiziya yalnız tanınmış simaları və ya ən maraqlı  tipajları efir qəhrəmanına çevirirlər. Onları kanalın sımasına da çevirirlər. Aparıcıların öz yanaşmaları onların fərdi üslubunu qabardır.  Bəzən müəyyən müəllif layihələri var ki, onların müəllif  hüququnu qorumaqla  müxtəlif ölkələrin, müxtəlif kanallarında yayımlansa da, aparıcıların yanaşması fərqlilik yaradır. Forma və məznunu ğzündə cəmləyən strukturun estetik prinsipi hesab olunan üslub teleməkan üçün də vacibdir. D.S. Lixaçov bu haqda “üslub əsərin forma və məznunu birləşdirmək strukturunun estetik prinsipi kimi tətqiqat obyektinə  müəllif münasibətinin ifadə vasitəsidir”  fikri də  eyni anlama gəlir [4].

Müasir televiziyamızda da bazar iqtisadiyyatınan keyfiyyətləri özünü açıq-aşkar biruzə versə də, üslubsuzluq başlıca problemə çevrilib. Kanalların çoxluğuna, efir vaxtının bolluğuna baxmayaraq, müxtəlif kanallarda eyni zamanda eyni tipli verilişlər, eyni traktovkada verilməsi lüzumsuz. İntelektual Maraq doğurmayan bu tip verilişlər əsasən kütləvi mədəniyyəti ifadə edərək heç bir keyfiyyət  göstəricisi ola bilmir.  Nəzərə alsaq ki üslub fasiləsiz axtarışlardan ibarət olan  ədəbi-bədii  prosesdir. Onda belə qənaətə gəlmək olar ki, bu aparıcılar bir –birini yalnız yamsılamaqla məşğuldurlar. Öz üslubuna malik olmayan  müəllif isə nəinki mövzuya daxil ola bilmək, problemi çözə bimək məqsədini, ideyasını belə ifadə edə bilmir. Biz müasir televiziyada dəfələrlə  qoyulan mövzudan yan keçməni və ya başqa istiqamətə getməsini izləyə bilirik. Bu isə  diqqətli tamaşaçının  maraqlandırmır və  bu tip verilişlərə zaman ayırmıaması ilə nəticələnir. Bu isə bazar iqtisadiyyatı dövründə pul itgisi reytinqdən düşmə kimi problemləri qabardır.

Beləliklə, dövrün mədəni hadisəsi olan televiziya da incəsənətin digər növlərində tələb olunan üslub amili qaçılmazdır. Üslub  müəllifin subyektiv yanaşmasından doğan, ictimai mahiyyət daşımaq gücünə malikdir. Ictimai dövrün hadisəsinə çevrilə bilən üslub cərəyanların formalaşmasını da təmin edir. Bu inkişaf templərinə  görə üslub özü də bir necə yerə bölünür. Bu bölgü   üslubun fərdi şəxsiyyətin yaradıcılığında, cəmiyyətdəki münasibətin kinematoqrafiyaya təsirinin təzahürüdür.

Ədəbiyyat siyahısı

  1. Анникст А.А.  «Шекспир-Ремесло драматурга » Москва  «Советский писатель», 1974, с. 15
  2. Дугин E.  Телевидение в зеркале международной статистики. Телевидение вчера, сегодня, завтра. М., «Искусство», 1983, с. 205.
  3. Dadaşov A. Ə. “Gerçəkliyin astanasında”  Bakı-2003, səh. 70.
  4. Dadaşov A. Ə. “Rejissor sənəti  Cənnət Səlimova”  Bakı-2003, səh. 70.