Педагогічні науки Українською Відкритий доступ
Ранній білінгвізм та соціально-емоційне благополуччя дошкільників-мігрантів: наративний огляд
Анотація
У статті здійснено наративний огляд українських і міжнародних досліджень раннього білінгвізму у дітей дошкільного віку з міграційним досвідом та проаналізовано, як мовний розвиток пов’язаний із соціально‑емоційним благополуччям у контексті переселення й вимушеного переміщення. Добір джерел здійснювався шляхом цільового пошуку в Google Scholar та академічних базах за ключовими словами, з фокусом на рецензовані публікації й нормативно‑політичні матеріали 2008–2024 рр., зокрема роботи, що описують мовні траєкторії українських дітей після 2022 року. Ранній білінгвізм інтерпретується як одночасне або раннє послідовне засвоєння двох мов; показано, що його перебіг опосередковується статусною ієрархією мов, сімейною мовною політикою та інституційними режимами (монолінгвальні/багатомовні практики). В адитивних умовах оволодіння мовою суспільства може поєднуватися зі збереженням рідної мови, підтримуючи ідентичність, зв’язок із сім’єю та відчуття належності; натомість субтрактивні зсуви підвищують ризики втрати мови спадщини, порушення сімейної комунікації й ускладнення адаптації. Узагальнені дані свідчать, що одна й та сама мовна зміна може переживатися як ресурс або як стресор залежно від якості емоційної підтримки дорослих і педагогічного супроводу. На основі синтезу запропоновано педагогічні багатомовного середовища: стратегії для легітимація «емоційно мовного безпечного» різноманіття, використання візуальних та інтерактивних опор, м’яке «скелетування» участі дитини в діяльності, партнерство з родиною щодо підтримки домашньої мови, а також елементи соціально‑емоційного навчання в умовах трансмовлення. Окреслено імплікації для підготовки педагогів та інституційної підтримки закладів дошкільної освіти в ситуаціях міграції. Наголошено, що оцінювати білінгвізм слід через безпеку дитини.
Ключові слова: ранній білінгвізм; діти-мігранти; дошкільна освіта; соціально-емоційне благополуччя; сімейна мовна політика; трансмовлення; Україна; діти-біженці
English
Early bilingualism and socio-emotional well-being of migrant preschool children: a narrative review
Abstract. This narrative review synthesises international and Ukrainian scholarship on early bilingualism among migrant preschool children and demonstrates that language development in this population is inseparable from socio-emotional adjustment. The literature was selected through targeted searches in Google Scholar and major education and social-science databases, focusing on peer-reviewed studies and policy-informed sources published between 2008 and 2024, with particular attention to evidence on Ukrainian displacement after 2022. The review conceptualises early bilingualism as either simultaneous or early successive acquisition and shows that children’s trajectories are mediated by language status hierarchies and family language policy. In additive contexts, learning the societal language can coexist with sustained heritage-language competence, supporting identity continuity and family connectedness, whereas subtractive shifts may undermine family communication and complicate adaptation. Importantly, the reviewed evidence suggests that the same linguistic transition can be experienced as either developmentally supportive or emotionally destabilising, depending on the quality of relational and institutional support surrounding the child. Early bilingualism therefore functions not only as a cognitive-linguistic process but also as a context-sensitive marker of belonging, security, and social inclusion. This highlights the need to interpret bilingual outcomes through the lens of the child’s lived educational and family environment rather than through language proficiency alone. Drawing on both large-scale and qualitative studies, the synthesis indicates that stable bilingual development is more likely when early childhood institutions legitimise multilingual practices, scaffold participation through visual and interactive supports, and sensitively validate children’s migration experiences. The article concludes with evidence-based pedagogical strategies for emotionally safe multilingual classrooms and outlines system-level implications for teacher training and institutional support in migration-affected early childhood settings.
Keywords: early bilingualism; migrant children; preschool education; social and emotional well-being; family language policy; translanguaging; Ukraine; refugee children
Як цитувати
Yesipova E. Early bilingualism and socio-emotional well-being of migrant preschool children: a narrative review. International scientific journal "Internauka". 2026. № 2. https://doi.org/10.25313/2520-2057-2026-2-11965
@article{internauka11965,
author = {Єсіпова, Еліна},
title = {Ранній білінгвізм та соціально-емоційне благополуччя дошкільників-мігрантів: наративний огляд},
journal = {Міжнародний науковий журнал «Інтернаука»},
year = {2026},
number = {2},
doi = {10.25313/2520-2057-2026-2-11965},
url = {https://www.inter-nauka.com/issues/2026/2/11965}
}
TY - JOUR AU - Єсіпова, Еліна TI - Ранній білінгвізм та соціально-емоційне благополуччя дошкільників-мігрантів: наративний огляд JO - Міжнародний науковий журнал «Інтернаука» PY - 2026 IS - 2 SN - 2520-2057 DO - 10.25313/2520-2057-2026-2-11965 UR - https://www.inter-nauka.com/issues/2026/2/11965 LA - uk ER -